نام وسایل ماهواره؛ معرفی تجهیزات ضروری

برای راه اندازی یک سیستم ماهواره ای، آشنایی با نام وسایل ماهواره و کاربرد هر یک از آنها اهمیت زیادی دارد.

دریافت سیگنال ماهواره تنها به خرید یک دیش محدود نمی شود؛ تجهیزاتی مانند ال ان بی (LNB)، رسیور، کابل کواکسیال، فیش اتصال و پایه نگهدارنده نیز در عملکرد صحیح سیستم نقش دارند.

انتخاب درست این وسایل باعث می شود سیگنال با کیفیت مناسب دریافت شود و مشکلاتی مانند قطع شدن تصویر، ضعف سیگنال و اختلال در دریافت شبکه ها کاهش پیدا کند.

البته اسم تجهیزات مورد نیاز برای یک گیرنده خانگی با اسم وسایل ماهواره مورد استفاده در ساختمان های چند واحدی تفاوت دارد.

در سیستم های بزرگ تر، تجهیزاتی مانند مولتی سوئیچ و آمپلی فایر نیز ممکن است مورد استفاده قرار بگیرند.

۱. دیش ماهواره؛ وسیله اصلی دریافت سیگنال

دیش ماهواره یکی از شناخته شده ترین تجهیزات این سیستم است.

این قطعه معمولا به شکل بشقاب فلزی ساخته می شود و امواج ارسالی از ماهواره را دریافت و به سمت LNB هدایت می کند.

دیش ها در اندازه های مختلفی تولید می شوند.

انتخاب اندازه مناسب به موقعیت جغرافیایی، ماهواره مورد نظر، شرایط دریافت سیگنال و نوع نصب بستگی دارد.

در مناطقی که دریافت سیگنال دشوارتر است، ممکن است به دیش بزرگ تری نیاز باشد.

هنگام خرید دیش باید به کیفیت ساخت، استحکام پایه، مقاومت در برابر باد و بارندگی و امکان تنظیم دقیق زاویه آن توجه کرد.

نصب نامناسب یا حرکت دیش در اثر باد می تواند باعث افت سیگنال و قطع شدن شبکه ها شود.

۲. ال ان بی (LNB)؛ دریافت و تبدیل سیگنال ماهواره

LNB قطعه ای است که در مقابل سطح دیش و در محل کانون آن نصب می شود.

این وسیله سیگنال های ماهواره ای دریافت شده را به فرکانس پایین تری تبدیل می کند تا انتقال آنها از طریق کابل کواکسیال و پردازش توسط گیرنده امکان پذیر باشد.

LNB انواع مختلفی دارد و انتخاب آن باید با توجه به نوع سیستم و تعداد گیرنده ها انجام شود.

انواع LNB ماهواره

• LNB تک خروجی (Single): برای سیستم هایی که یک مسیر مستقل دریافت سیگنال نیاز دارند، مانند بسیاری از نصب های خانگی.
• LNB دو خروجی (Twin): دارای دو خروجی مستقل برای اتصال به دو ورودی گیرنده یا دو گیرنده سازگار.
• LNB چهار خروجی (Quad): برای فراهم کردن چهار خروجی مستقل در سیستم های مناسب.
• LNB یونیورسال: اصطلاحی رایج برای LNBهایی که باندهای فرکانسی متداول دریافت ماهواره را پوشش می دهند.
• LNB کواترو (Quattro): بیشتر در سیستم های توزیع مرکزی و همراه با مولتی سوئیچ سازگار استفاده می شود.

نکته مهم این است که LNB چهار خروجی از نوع Quad با مدل Quattro تفاوت دارد.

خروجی های مدل Quattro هر کدام برای یک بخش مشخص از باند و قطبش در نظر گرفته شده اند؛ بنابراین نباید این دو مدل را بدون بررسی مشخصات فنی جایگزین یکدیگر کرد.

۳. رسیور ماهواره؛ دستگاه دریافت و نمایش شبکه ها

رسیور یا گیرنده ماهواره، سیگنال دریافتی از کابل را پردازش می کند و امکان انتخاب و نمایش شبکه های سازگار را فراهم می سازد.

هنگام خرید رسیور باید به استانداردهای پشتیبانی شده، کیفیت تصویر، نوع خروجی های صوتی و تصویری، سازگاری با تجهیزات موجود و امکانات مورد نیاز توجه کرد.

برای نمونه، اگر تلویزیون و شبکه مورد نظر از کیفیت تصویر Full HD یا 4K پشتیبانی کنند، گیرنده نیز باید با این نیازها سازگار باشد.

در بعضی تلویزیون ها گیرنده ماهواره داخلی وجود دارد.

در چنین شرایطی ممکن است نیازی به خرید رسیور جداگانه نباشد؛ البته این موضوع به مدل تلویزیون، استانداردهای پشتیبانی شده و نوع اتصال بستگی دارد.

۴. کابل کواکسیال؛ مسیر انتقال سیگنال

کابل کواکسیال یکی از اجزای ضروری سیستم ماهواره است. این کابل سیگنال را از LNB به رسیور یا تجهیزات توزیع مرکزی منتقل می کند.

کابل های کواکسیال از نظر کیفیت ساخت، میزان افت سیگنال، نوع شیلد و مشخصات الکتریکی با یکدیگر تفاوت دارند.

در انتخاب کابل باید به طول مسیر، شرایط نصب و مشخصات فرکانسی سیستم توجه کرد.

برای نصب اصولی، بهتر است از کابل مناسب سیستم های ماهواره ای استفاده شود.

همچنین کابل نباید بیش از اندازه خم شود یا در معرض آسیب فیزیکی قرار بگیرد.

نفوذ رطوبت به کابل و اتصالات بیرونی نیز می تواند عملکرد سیستم را مختل کند.

در ساختمان های چند واحدی، انتخاب کابل و طراحی مسیر انتقال سیگنال اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا افت سیگنال در مسیرهای طولانی می تواند بر عملکرد چندین خروجی تاثیر بگذارد.

۵. فیش F؛ اتصال کابل به تجهیزات ماهواره

فیش F یکی از اتصالات رایج در سیستم های ماهواره ای است که برای اتصال کابل کواکسیال به LNB، رسیور و بسیاری از تجهیزات توزیع استفاده می شود.

این فیش در ظاهر قطعه کوچکی است، اما نصب نادرست آن می تواند باعث افت سیگنال، قطع و وصل شدن تصویر یا ایجاد اتصال نامناسب شود.

هنگام نصب فیش باید مطمئن شد که مغزی کابل در محل صحیح قرار گرفته و رشته های شیلد با مغزی مرکزی اتصال پیدا نکرده اند.

در مسیرهای بیرونی نیز استفاده از اتصال مناسب و محافظت در برابر رطوبت اهمیت دارد.

۶. پایه و بست دیش؛ تثبیت موقعیت آنتن

پایه و بست دیش برای نگهداری آنتن در موقعیت مناسب استفاده می شوند.

پایه باید به اندازه کافی مستحکم باشد تا وزن دیش و فشار ناشی از باد را تحمل کند.

محل نصب باید امکان تنظیم دقیق دیش را فراهم کند و در عین حال از نظر ایمنی مناسب باشد.

نصب دیش روی پشت بام یا ارتفاع، به رعایت اصول ایمنی و استفاده از تجهیزات نصب مناسب نیاز دارد.

اگر پایه به درستی محکم نشده باشد، ممکن است زاویه دیش با وزش باد تغییر کند و کیفیت دریافت سیگنال کاهش پیدا کند.

۷. مولتی سوئیچ؛ وسیله مهم در ماهواره مرکزی

مولتی سوئیچ یکی از تجهیزات کلیدی در بسیاری از سیستم های آنتن مرکزی ماهواره است.

این دستگاه سیگنال های ورودی را دریافت می کند و آنها را به خروجی های مختلف هدایت می کند تا گیرنده های متصل بتوانند سیگنال مورد نیاز خود را دریافت کنند.

مولتی سوئیچ ها بر اساس تعداد ورودی ها، تعداد خروجی ها و امکاناتی مانند ورودی آنتن تلویزیون زمینی انتخاب می شوند.

ظرفیت دستگاه باید متناسب با تعداد گیرنده ها و ساختار سیستم باشد.

برای مثال، در یک مجتمع مسکونی ممکن است یک دیش و LNB به تنهایی برای توزیع سیگنال بین تمام واحدها کافی نباشند.

در چنین شرایطی، سیستم باید با تجهیزات توزیع مناسب طراحی شود.

اگر می خواهید با ساختار این سیستم و نحوه توزیع سیگنال در ساختمان آشنا شوید، راهنمای آنتن مرکزی ماهواره را مطالعه کنید.

۸. آمپلی فایر؛ تقویت سیگنال در شرایط مورد نیاز

آمپلی فایر یا تقویت کننده سیگنال برای جبران بخشی از افت سیگنال در شبکه های توزیع به کار می رود.

استفاده از آن در همه سیستم های ماهواره ای ضروری نیست و باید پس از بررسی شرایط فنی شبکه درباره آن تصمیم گرفت.

تقویت کننده نامناسب یا تنظیم نادرست آن ممکن است به جای بهبود دریافت، باعث افزایش نویز یا اختلال در عملکرد سیستم شود.

به همین دلیل، پیش از نصب آمپلی فایر باید سطح سیگنال، میزان افت مسیر و مشخصات تجهیزات بررسی شوند.

همچنین باید میان تقویت کننده های مخصوص سیگنال ماهواره و تقویت کننده های مخصوص آنتن تلویزیون زمینی تفاوت قائل شد؛ همه مدل ها برای استفاده در یک مسیر مشترک مناسب نیستند.

۹. اسپلیتر؛ تقسیم سیگنال بین چند مسیر

اسپلیتر وسیله ای برای تقسیم سیگنال میان چند مسیر است.

این قطعه در سیستم های آنتن تلویزیونی و بعضی شبکه های توزیع کاربرد دارد، اما انتخاب آن در سیستم ماهواره ای باید با دقت بیشتری انجام شود.

هر اسپلیتِر برای تمام فرکانس ها و ساختارهای توزیع مناسب نیست.

در برخی شبکه های ماهواره ای، استفاده از تقسیم کننده معمولی ممکن است با عملکرد مورد انتظار سیستم سازگار نباشد.

در سیستم های مبتنی بر مولتی سوئیچ، بهتر است تقسیم سیگنال بر اساس نقشه فنی و با تجهیزات سازگار انجام شود.

همچنین باید افت سیگنال ناشی از تقسیم مسیرها در محاسبات طراحی در نظر گرفته شود.

۱۰. دیزاک (DiSEqC)؛ انتخاب میان چند منبع ماهواره ای

DiSEqC یک استاندارد ارتباطی برای کنترل تجهیزات ماهواره ای سازگار است.

این فناوری می تواند در سیستم هایی که از چند LNB یا چند موقعیت ماهواره ای استفاده می کنند، برای انتخاب منبع سیگنال به کار برود.

برای نمونه، اگر سیستم به گونه ای طراحی شده باشد که از چند موقعیت ماهواره ای سیگنال دریافت کند، سوئیچ سازگار با DiSEqC می تواند بر اساس فرمان گیرنده، مسیر مناسب را انتخاب کند.

تعداد ورودی ها، نسخه استاندارد پشتیبانی شده و سازگاری با رسیور باید هنگام خرید بررسی شوند.

استفاده از سوئیچ نامتناسب ممکن است باعث شود گیرنده نتواند میان منابع مختلف به درستی جابه جا شود.

۱۱. ابزارهای نصب و تنظیم ماهواره

علاوه بر تجهیزات اصلی، برای نصب و تنظیم سیستم ماهواره ای به ابزارهای مناسب نیز نیاز است. برخی از این ابزارها عبارت اند از:

• آچار و ابزارهای مورد نیاز برای محکم کردن بست ها
• ابزار آماده سازی کابل و نصب فیش F
• دستگاه اندازه گیری سیگنال ماهواره
• قطب نما یا ابزارهای کمکی تعیین جهت
• ابزارهای ایمنی مناسب برای کار در ارتفاع

دستگاه اندازه گیری سیگنال به نصاب کمک می کند تا وضعیت دریافت را بررسی کند و دیش را با دقت بیشتری تنظیم کند.

استفاده از این ابزارها می تواند زمان نصب را کاهش دهد و احتمال خطا را کمتر کند.

۱۲. وسایل مورد نیاز برای ماهواره مرکزی ساختمان

تجهیزات مورد استفاده در سیستم ماهواره مرکزی با یک نصب خانگی تفاوت دارد.

در یک سیستم مرکزی، سیگنال از یک یا چند منبع دریافت می شود و از طریق تجهیزات مناسب میان چند خروجی توزیع می شود.

بسته به نوع پروژه، تجهیزات مورد نیاز می توانند شامل موارد زیر باشند:

• دیش ماهواره
• LNB مناسب با معماری سیستم
• مولتی سوئیچ با ظرفیت کافی
• کابل کواکسیال مناسب
• فیش ها و اتصالات استاندارد
• تجهیزات توزیع و در صورت نیاز تقویت سیگنال
• رک یا محل نصب مناسب برای تجهیزات مرکزی

تعداد واحدهای ساختمان تنها معیار انتخاب تجهیزات نیست.

تعداد گیرنده های مستقل، تعداد ماهواره های مورد نیاز، طول کابل ها و ساختار شبکه نیز باید در نظر گرفته شوند.

برای آشنایی با نحوه طراحی و توزیع سیگنال در چنین پروژه هایی، می توانید صفحه سیستم SMATV و تجهیزات آنتن مرکزی ماهواره را بررسی کنید.

برای خرید وسایل ماهواره به چه نکاتی توجه کنیم؟

پیش از خرید تجهیزات، ابتدا باید مشخص شود که سیستم برای یک واحد مسکونی طراحی می شود یا قرار است سیگنال را میان چند واحد توزیع کند.

این تفاوت بر انتخاب دیش، LNB، نوع کابل و تجهیزات جانبی تاثیر می گذارد.

در نصب خانگی، سازگاری LNB با رسیور، کیفیت کابل و اتصالات و امکان تنظیم دقیق دیش اهمیت زیادی دارد.

در مقابل، در ساختمان های چند واحدی باید ظرفیت خروجی تجهیزات، طول مسیرها، میزان افت سیگنال و روش توزیع نیز بررسی شود.

بهتر است تمام تجهیزات بر اساس نیاز واقعی انتخاب شوند.

خرید دستگاه های گران تر همیشه به معنای دریافت بهتر نیست؛ مهم تر از قیمت، سازگاری تجهیزات و طراحی صحیح سیستم است.

جمع بندی؛ مهم ترین نام وسایل ماهواره

مهم ترین وسایل ماهواره شامل دیش، LNB، رسیور، کابل کواکسیال، فیش F، پایه دیش، مولتی سوئیچ، آمپلی فایر، اسپلیتر و در برخی سیستم ها سوئیچ DiSEqC هستند.

هر کدام از این تجهیزات وظیفه مشخصی دارند و انتخاب صحیح آنها به نوع نصب و نیاز سیستم بستگی دارد.

برای یک سیستم خانگی، معمولا تجهیزات پایه کافی هستند؛ اما در مجتمع های مسکونی و ساختمان های بزرگ، طراحی شبکه و انتخاب تجهیزات توزیع اهمیت بیشتری پیدا می کند.